Θείο κήρυγμα π. Σταύρου Βλαστέλλη στην Ιερά Μονή Αγίων Πάντων Γυθείου για την εορτή της Παναγίας Πορταΐτισσας (15/4/2026)
«Ἡ Παναγία τοῦ Πάθους καὶ τῆς Ἀνάστασης».
Σεβασμιώτατε, σεβαστοὶ Πατέρες ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, Χριστὸς Ἀνέστη!!
Μὲ πολλὴ εὐλάβεια καὶ καρδιακὴ συγκίνηση,
Στεκόμαστε σήμερα ἐντὸς τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, στὴν Ἱερὰ Μονὴ τῶν Ἁγίων Πάντων Γυθείου, σὲ ἕναν τόπο προσευχῆς καὶ ἀφιερώσεως, μὲ τὴν εὐλογημένη παρουσία τοῦ σεπτοῦ Ποιμενάρχου μας.
Ἡ παρουσία του ἐπισφραγίζει τὴν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, τὴν πατρικὴ φροντίδα καὶ τὴν ζωντανὴ συνέχεια τῆς ἀποστολικῆς παραδόσεως.
Καὶ τὸ θέμα ποὺ μοῦ ἀνάθεσε ὁ Μητροπολίτης μας νὰ ἀναπτύξω σήμερα, βαθὺ καὶ ἀνεξάντλητο:
Ἡ Παναγία τοῦ Πάθους καὶ τῆς Ἀνάστασης.
Ἀδελφοί μου,
Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνα πρόσωπο εὐλάβειας. Εἶναι τὸ κέντρο τοῦ μυστηρίου τῆς Ἐνανθρωπήσεως.
Ὅπως μᾶς διδάσκει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός: «Δι’ αὐτῆς ἡ σωτηρία ἡμῖν ἐτέχθη».[1]
Καὶ ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς τονίζει:
«Ἡ Θεοτόκος εἶναι τὸ σύνορο μεταξὺ κτιστοῦ καὶ ἀκτίστου».[2]
Δηλαδή, εἶναι Ἐκείνη ποὺ ἑνώνει τὸν οὐρανὸ μὲ τὴ γῆ. Εἶναι ἡ γέφυρα. Εἶναι ἡ θύρα τῆς σωτηρίας.
Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι ἡ Ἐκκλησία τὴν ὀνομάζει:
Χαρὰ τῶν θλιβομένων,
Ἐλπίδα τῶν ἀπηλπισμένων,
Καταφυγὴ τῶν ἁμαρτωλῶν.
Ἂς τὴν δοῦμε ὅμως πρῶτα στὸ Πάθος.
Ἡ Παναγία τοῦ Πάθους...
Ὁ Ἅγιος Συμεῶν ὁ Νέος Θεολόγος μας λέγει ὅτι ὁ πόνος τῆς Θεοτόκου κάτω ἀπὸ τὸν Σταυρὸ ἦταν «σταυρὸς ἐντὸς τῆς καρδίας».[3] Δὲν ἦταν μόνο ἐξωτερικὸς πόνος. Ἦταν ἐσωτερικός, βαθύς, ὑπαρξιακός. Ἐκπληρώνεται ἐκεῖ ἡ προφητεία τοῦ Συμεῶν: «Καὶ σοῦ δὲ αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ρομφαία».[4]
Ἡ Παναγία δὲν σώζει τὸν ἑαυτό της ἀπὸ τὸν πόνο. Δὲν ζητᾶ νὰ ἐξαιρεθεῖ. Συμμετέχει.
Ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ ὁ Σῦρος περιγράφει μὲ συγκλονιστικὸ τρόπο:
«Ἡ Μήτηρ ἔβλεπε τὸν Υἱὸν καὶ Θεὸν κρεμάμενον καὶ ἡ καρδία αὐτῆς ἐσπαράσσετο».[5]
Ἀλλά – καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ μεγαλεῖο – δὲν χάνει τὴν πίστη της.
Δὲν λέει «γιατί».
Δὲν λέει «δὲν ἀντέχω».
Δὲν φεύγει.
Στέκεται.
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος σημειώνει:
«Ἡ δύναμις τῆς Θεοτόκου δὲν ἐφάνη εἰς θαύματα, ἀλλὰ εἰς τὴν ὑπομονήν».[6]
Ἀδελφοί μου, αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτο μεγάλο μάθημα.
Ἡ Παναγία δὲν μᾶς διδάσκει νὰ ἀποφεύγουμε τὸν πόνο, ἀλλὰ νὰ τὸν ἁγιάζουμε.
Καὶ ἐδῶ ἔρχεται ἡ μεγάλη σχέση μὲ ἐμᾶς.
Ἡ Παναγία εἶναι Μητέρα.
Ὄχι θεωρητικά. Ὄχι συμβολικά.
Ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς ἐπάνω στὸν Σταυρὸ εἶπε πρὸς τὸν Ἰωάννη:
«Ἰδοὺ ἡ Μήτηρ σου».[7]
Καὶ μέσα ἀπὸ τὸν Ἰωάννη, γίνεται Μητέρα ὅλων μας.
Ὁ Ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας γράφει: «Ὅ,τι εἶναι ὁ Χριστὸς κατὰ φύσιν, τοῦτο ἡ Θεοτόκος κατὰ χάριν πρὸς τοὺς ἀνθρώπους».[8]
Δηλαδή, ὅπως ὁ Χριστὸς εἶναι Σωτῆρας, ἔτσι ἡ Παναγία εἶναι Μητέρα σωτηρίας γιὰ ἐμᾶς.
Ποιά μάνα δὲν πονᾶ γιὰ τὸ παιδί της;
Ποιά μάνα δὲν τρέχει ὅταν τὸ παιδί της φωνάξει;
Ἔτσι καὶ ἡ Παναγία.
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος λέγει: «Ἡ προσευχὴ πρὸς τὴν Θεοτόκον εἶναι γέφυρα ποὺ περνᾶ τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν ἀπελπισία στὴν ἐλπίδα».[9]
Ἀδελφοί μου,
Ζοῦμε σὲ ἕναν κόσμο θορύβου.
Ὅλα φωνάζουν. Ὅλα ἀπαιτοῦν. Ὅλα διεκδικοῦν.
Καὶ ὅμως... ἡ Παναγία σιωπᾶ.
Στὰ Εὐαγγέλια, ἡ Παναγία δὲν μιλᾶ πολύ.
Ἀλλὰ «συνετήρει πάντα τὰ ρήματα ταῦτα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς».[10]
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος μας λέγει: «Ὁ Θεὸς ἀποκαλύπτεται στὶς καθαρὲς καὶ ἥσυχες καρδιές».[11]
Ἡ Παναγία εἶναι αὐτὴ ἡ ἥσυχη καρδιά.
Καὶ ἐδῶ εἶναι ἕνα μεγάλο μάθημα γιὰ ἐμᾶς:
Δὲν θὰ βροῦμε τὸν Θεὸ στὸν θόρυβο τῆς ζωῆς, ἀλλὰ στὴ σιωπὴ τῆς καρδιᾶς.
Στὸν σύγχρονο κόσμο, ὁ ἄνθρωπος ἔχει χάσει τὴν αἴσθηση τῆς μητρότητας. Ἔχει χάσει τὴν ἀγκαλιά. Ζεῖ μόνος, φοβισμένος, πληγωμένος.
Καὶ ὅμως... ἔχει Μητέρα. Καὶ δὲν τὸ ξέρει.
Ἡ Παναγία δὲν εἶναι μακριά. Εἶναι κοντά.
Στὶς δοκιμασίες σου.
Στὴν ἀσθένεια. Στὴν ἀπελπισία.
Στὴ μοναξιά..
Πόσοι ἄνθρωποι δὲν σώθηκαν μὲ ἕνα «Παναγία μου»;
Δὲν εἶναι λέξη. Εἶναι κραυγὴ καρδιᾶς.
Ὁ ἅγιος Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστὴς ἔλεγε: «Δὲν ὑπάρχει πόνος ποὺ νὰ μὴν τὸν γνωρίζει ἡ Παναγία».[12] Γιατί; Γιατί ἔζησε τὸ ἀπόλυτο:
Καὶ τὴν μεγαλύτερη χαρὰ (τὴ Γέννηση τοῦ Θεοῦ), καὶ τὸν μεγαλύτερο πόνο (τὸν Σταυρό).
Ἂς γίνουμε λίγο πιὸ προσωπικοί.
Ὁ καθένας μας ἔχει τὸν δικό του σταυρό.
Ἄλλος κουβαλᾶ ἐνοχές.
Ἄλλος πληγὲς ἀπὸ ἀνθρώπους.
Ἄλλος φόβο γιὰ τὸ αὔριο.
Ἄλλος μοναξιά.
Καὶ πολλὲς φορὲς αὐτὰ τὰ κρατᾶμε μέσα μας.
Δὲν τὰ λέμε.
Δὲν τὰ ἐξομολογούμαστε.
Ἡ Παναγία ὅμως τὰ γνωρίζει.
Καὶ περιμένει νὰ τῆς τὰ ἐμπιστευτοῦμε .
Ὄχι μὲ λόγια πολλά.
Ἀλλὰ μὲ μιὰ ἁπλῆ κίνηση καρδιᾶς:
«Παναγία μου, βοήθα με».
Καὶ αὐτὸ ἀρκεῖ.
Γι’ αὐτὸ μπορεῖ νὰ σταθεῖ δίπλα σὲ κάθε ἄνθρωπο.
Καὶ τώρα, ἀδελφοί μου, ἂς περάσουμε στὸ φῶς.
Ἡ Παναγία τῆς Ἀναστάσεως- ἀπὸ τὸν Σταυρὸ στὸ Φῶς.
Μετὰ τὴ φρίκη τοῦ Σταυροῦ καὶ τὴ σιωπὴ τοῦ Μεγάλου Σαββάτου, ἡ Ἐκκλησία εἰσέρχεται στὸ ἀνείπωτο γεγονὸς τῆς Ἀναστάσεως. Καὶ ἂν γιὰ τοὺς μαθητὲς ἡ Ἀνάσταση ὑπῆρξε ἀρχικὰ ἀπορία, φόβος καὶ δισταγμός, γιὰ τὴν Παναγία ὑπῆρξε βεβαιότητα, ἐσωτερικὴ γνώση, καρδιακὴ ἐμπειρία.
Ἡ Ἐκκλησία μας δὲν περιγράφει φανερὰ συνάντηση τῆς Παναγίας μὲ τὸν Ἀναστάντα Χριστό. Καὶ ὅμως, οἱ Πατέρες, μὲ ἱερὴ σιγή, μᾶς ἀφήνουν νὰ καταλάβουμε τὸ μυστήριο. Ἡ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, μέσα ἀπὸ τὴ σιωπή της, ἀφήνει νὰ φανεῖ ἕνα βαθύτερο νόημα:
Ἐκείνη ποὺ ἔζησε πιὸ καθαρὰ τὸ Πάθος, ἐκείνη γεύθηκε πρώτη καὶ πιὸ βαθιὰ τὴν Ἀνάσταση. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὑπονοεῖ ὅτι πρώτη καρδιὰ ποὺ γεύθηκε τὴν Ἀνάσταση ἦταν ἡ καρδιὰ τῆς Μητέρας.
Γιατί; Γιατί ἡ Παναγία δὲν πίστεψε στὴν Ἀνάσταση ἀφοῦ τὴν εἶδε.
Πίστεψε πρὶν ἀκόμη τὴ δεῖ.
Γιατί ἐκείνη ἔζησε πιὸ βαθιὰ τὸ Πάθος.
Καὶ ὅπου βαθὺς ὁ πόνος, βαθιὰ καὶ ἡ χαρά.
Ἡ Παναγία γίνεται ἡ Μητέρα τῆς ἐλπίδας.
Ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης λέγει: «Χαῖρε, δι’ ᾖς ἡ λύπη ἐξαφανίζεται καὶ ἡ χαρὰ ἀνατέλλει».[13]
Αὐτὸ εἶναι ἡ Ἀνάσταση ἀγαπητοί μου.
Μεταμόρφωση τοῦ πόνου σὲ φῶς.
Καὶ ἐρχόμαστε τώρα, ἀδελφοί μου, σὲ μία συγκλονιστικὴ εἰκόνα:
Ἡ Παναγία στὸ Ὑπερῶο, πρὶν ἀπὸ τὴν Πεντηκοστή.
Μετὰ τὴν Ἀνάσταση καὶ τὴν Ἀνάληψη τοῦ Χριστοῦ, οἱ μαθητὲς βρίσκονται συγκεντρωμένοι «ὁμοθυμαδόν». Ἀνάμεσά τους... ἡ Παναγία.
Δὲν ξεχωρίζει. Δὲν προβάλλεται. Δὲν διδάσκει μὲ λόγια. Ἀλλὰ εἶναι ἐκεῖ. Σιωπηλή.
Προσευχόμενη.
Μητρική.
Ἡ παρουσία της εἶναι ἡ δύναμη τῆς Ἐκκλησίας.
Ἡ Παναγία γίνεται ὁ σύνδεσμος μεταξὺ τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ καὶ τῆς γεννώμενης Ἐκκλησίας.
Στὶς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων διαβάζουμε:
«Οὗτοι πάντες ἦσαν προσκαρτεροῦντες… σὺν Μαρίᾳ τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ».[14]
Αὐτὸ δὲν εἶναι μία ἁπλῆ ἀναφορά.
Εἶναι θεολογία.
Ἀδελφοί μου, σκεφτεῖτε τοὺς μαθητές.
Κλεισμένοι. Φοβισμένοι. Ἀβέβαιοι.
Καὶ μέσα σὲ αὐτούς... μία καρδιὰ σταθερή.
Ἡ Παναγία. Δὲν ἀμφιβάλλει. Δὲν ταράζεται. Δὲν ἐπιστρέφει πίσω.
Γιατί;
Γιατί ἔχει ἤδη ζήσει τὴν Ἀνάσταση μέσα της.
Ὁ Ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας μᾶς βοηθᾶ νὰ καταλάβουμε ὅτι ἡ ζωὴ τῆς Θεοτόκου εἶναι «πλήρης κοινωνία μὲ τὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ».[15]
Ἡ Παναγία δὲν παρακολουθεῖ τὰ γεγονότα.
Τὰ ζεῖ.
Καὶ γίνεται ἔτσι τὸ πρότυπο τῆς Ἐκκλησίας.
Ἐδῶ, ἀδελφοί μου, βρίσκεται τὸ πιὸ οὐσιαστικό:
Ἡ Ἀνάσταση δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνα γεγονὸς ποὺ γιορτάζουμε.
Εἶναι μία κατάσταση ποὺ ζοῦμε.
Ἡ Παναγία μας δείχνει πῶς.
Πέρασε ἀπὸ τὸν πόνο — χωρὶς νὰ ἀπελπιστεῖ
Ἔμεινε στὴν πίστη — χωρὶς νὰ δεῖ.
Ἔφτασε στὴν Ἀνάσταση — χωρὶς νὰ τὴν ἀπαιτήσει
Καὶ τώρα γίνεται γιὰ ἐμᾶς:
Μητέρα τῆς ἐλπίδας
Μητέρα τῆς ὑπομονῆς
Μητέρα τῆς ἀναστάσιμης ζωῆς
Ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης ψάλλει: «Χαῖρε, δι’ ᾖς ἡ χαρὰ ἐκλάμψει».[16]
Ἡ χαρὰ τῆς Ἀναστάσεως περνᾶ μέσα ἀπὸ τὴν Παναγία.
Ἀδελφοί μου, πολλὲς φορὲς ζοῦμε σὰν νὰ εἴμαστε πρὶν τὴν Ἀνάσταση.
Μὲ φόβο. Μὲ ἀβεβαιότητα. Μὲ κλειστὲς πόρτες.
Ἀλλὰ ἡ Παναγία στὸ Ὑπερῶο μᾶς καλεῖ:
Μεῖνε – Περίμενε – Προσευχήσου - ἡ Ἀνάσταση ἔχει ἤδη γίνει.
Ἁπλῶς πρέπει νὰ ἀνοίξει ἡ καρδιά μας γιὰ νὰ τὴ δεχθεῖ.
Καὶ μέσα σὲ αὐτὸ τὸ ἱερὸ πλαίσιο, ἡ δωρεὰ τῆς ἱερᾶς εἰκόνος τῆς Παναγίας της Πορταΐτισσας ἀπὸ τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας, ἀποκτᾶ βαθὺ πνευματικὸ νόημα.
Ἡ Πορταΐτισσα δὲν εἶναι ἁπλῶς μία εἰκόνα.
Εἶναι σύμβολο.
Στέκεται στὴν πύλη.
Ἡ Παναγία φυλάσσει.
Προστατεύει.
Καλεῖ.
Ὁ Ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης μᾶς λέγει: «Ἡ τιμὴ τῆς εἰκόνος ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει».[17]
Δηλαδή, ὅταν προσκυνοῦμε τὴν εἰκόνα, δὲν μένουμε στὸ ξύλο. Συναντοῦμε τὸ πρόσωπο.
Καὶ ἡ Παναγία ἡ Πορταΐτισσα στέκεται στὴν πύλη τῆς Μονῆς, ἀλλὰ καὶ στὴν πύλη τῆς καρδιᾶς μας.
Καὶ ρωτᾶ: «Θὰ μοῦ ἀνοίξεις;»
Ἀδελφοί μου,
Τὸ μεγάλο ἐρώτημα δὲν εἶναι ἂν ὑπάρχει ἡ Παναγία.
Τὸ μεγάλο ἐρώτημα εἶναι:
Ἔχει θέση στὴν ζωή μου;
Τὴν φωνάζω;
Τὴν ἐμπιστεύομαι;
Τὴν ἀγαπῶ;
Ἢ τὴν θυμᾶμαι μόνο στὸν πόνο;
Καὶ ἐπιτρέψτε μου ἕνα τελευταῖο, βαθὺ καὶ ἁπλό:
Ὅταν ἕνα παιδὶ πέσει, τί κάνει; Δὲν τρέχει σὲ φιλοσοφίες.
Δὲν ἀναλύει.
Φωνάζει:
«Μαμά!»
Αὐτὸ θέλει καὶ ἡ Παναγία.
Μία ἁπλῆ, ἀληθινὴ φωνή.
Σεβασμιώτατε Ποιμενάρχα μας,
Σᾶς εὐχαριστοῦμε ἐκ βάθους καρδίας γιὰ τὴν παρουσία σας, γιὰ τὴν πατρική σας στοργή, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ἱερὰ δωρεὰ τῆς Παναγίας της Πορταΐτισσας, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελεῖ αἰώνια πνευματικὴ πύλη γιὰ τὴν Ἱερὰ Μονὴ καὶ γιὰ κάθε πιστὸ ποὺ θὰ προσέρχεται μὲ πίστη.
Ἀδελφοί μου,
Ἂς φύγουμε σήμερα μὲ τρία πράγματα:
Τὴν ὑπομονὴ τῆς Παναγίας στὸ Πάθος.
Ἡ Παναγία τοῦ Πάθους, μᾶς μαθαίνει νὰ ἀντέχουμε.
Τὴν ἐλπίδα τῆς Παναγίας στὴν Ἀνάσταση.
Ἡ Παναγία τῆς Ἀναστάσεως, μᾶς μαθαίνει νὰ ἐλπίζουμε.
Καὶ τὴν ἀγάπη τῆς Παναγίας ὡς Μητέρας. Ἡ Παναγία στὸ Ὑπερῶο, μᾶς μαθαίνει νὰ περιμένουμε τὸν Θεό.
Καὶ αὐτὴ ἡ ἀναμονή... δὲν εἶναι ἀδράνεια.
Εἶναι πίστη.
Καὶ ἂς κρατήσουμε αὐτὸ μέσα μας:
Καὶ ὅταν ὅλα σκοτεινιάζουν... Ὅταν ὅλα τελειώνουν γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τότε ἀρχίζει ἡ Ἀνάσταση τοῦ Θεοῦ.
Καὶ ἐκεῖ, στὴν ἀρχὴ αὐτῆς τῆς Ἀναστάσεως...
εἶναι πάντα μία Μητέρα.
Νὰ θυμᾶστε: Δὲν εἶστε μόνοι. Ἔχετε Μητέρα. Καὶ τὸ ὄνομά Της εἶναι:
Παναγία.
Ἀμήν.
[1] Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, PG 96
[2] Γρηγορίου Παλαμᾶ, PG 151
[3] Συμεῶν τοῦ Νέου Θεολόγου, Κατηχήσεις καὶ Ὕμνοι Θείων Ἐρώτων
[4] Κατὰ τὴν πατερικὴ ἑρμηνεία τῆς προφητείας τοῦ Συμεῶν, Λουκ. 2,35.
[5] Ἐφραὶμ Σύρου, Ὕμνοι περὶ Σταυροῦ, Λόγοι εἰς τὴν Θεοτόκον
[6] Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Ὁμιλίες εἰς Ἰωάννην, PG 59
[7] Ιω. (19,27)
[8] Νικολάου Καβάσιλα, Περί της εν Χριστώ ζωής. Η Θεοτόκος μετέχει κατ’ οικονομίαν στο έργο της σωτηρίας.
[9] Ἰωάννου τῆς Κλίμακος, Κλῖμαξ, λόγοι περὶ προσευχῆς.
[10] Λουκ. 2,19
[11] Κατὰ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Θεολόγο, ὁ Θεὸς ἀποκαλύπτεται ὄχι σὲ κάθε ἄνθρωπο, ἀλλὰ σὲ ἐκεῖνον ποὺ ἔχει καθαρὴ καρδιὰ καὶ ἐσωτερικὴ κάθαρση (Λόγος ΚΗ, PG 36, 28)
[12] Ἰωσὴφ Ἡσυχαστοῦ, Ἐπιστολές.
[13] Ἀνδρέου Κρήτης, Μέγας Κανῶν, Θεοτοκία τροπάρια
[14] Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, 1,14
[15] Ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας, Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς.
[16] Ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης, Μέγας Κανῶν
[17] Βασίζεται στόν: Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Δαμασκηνό, Περὶ Εἰκόνων (PG 94, 1245)