Ἐγκύκλιος τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ' γιὰ τὴν τιμὴ καὶ τὸ σεβασμὸ πρὸς τὶς χῆρες γυναῖκες καὶ τὰ ὀρφανὰ παιδιά

Ἀγαπητοί μου χριστιανοί,

Ἡ φιλόστοργη μάνα Ἐκκλησία ὅλους ἀνεξαιρέτως τούς ἀνθρώπους τούς δέχεται. Κανέναν δέν ἀπορρίπτει καί γιά ὅλες τίς κατηγορίες τῶν ἀνθρώπων φροντίζει: ἄνδρες, γυναῖκες, παιδιά, ἡλικιωμένους ἤ νέους, μορφωμένους ἤ ὀλιγογράμματους, ὅλων τῶν ἐπαγγελμάτων καί τῶν κοινωνικῶν καταστάσεων. Ἔτσι, ἀπό τούς πρώτους χριστιανικούς χρόνους φροντίζει καί γιά τίς χῆρες γυναῖκες καί για τά ὀρφανά παιδιά.

Ὁ λόγος τοῦ Ψαλμωδοῦ «ὀρφανόν καί χήραν ἀναλήψεται» (Ψαλμ. 145,9), φανερώνει ὅτι ὁ Θεός εἶναι ἐκεῖνος, πού  ἀναλαμβάνει νά προστατεύσει τά ὀρφανά παιδιά καί τίς γυναῖκες πού χήρευσαν. Ἡ εὔνοια καί ἡ προστασία τοῦ Θεοῦ εἶναι μεγάλη δωρεά, διότι Αὐτός ὁ Κύριος εἶναι Οἰκτίρμων καί Ἐλεήμων καί τά πάντα γιγνώσκει. Εἶναι «ὁ εἰδώς ἕκαστον καί τό αἴτημα αὐτοῦ, οἶκον καί τήν χρείαν αὐτοῦ» κατά τον Μέγαν Βασίλειον.

***

Στήν Ἁγία Γραφή ἀναφέρονται μέ σεβασμό καί τιμή διάφορες περιπτώσεις χηρῶν γυναικῶν και ὀρφανῶν παιδιῶν.

Στήν Παλαιά Διαθήκη διαβάζουμε ὅτι, σέ δύσκολους χρόνους ἀνομβρίας καί πείνας, κατ' ἐντολήν τοῦ Θεοῦ, ὁ προφήτης Ἠλίας καταφεύγει στά Σαρεπτά, στόν οἰκίσκο μιᾶς πτωχῆς χήρας γυναίκας, ὅπου ἐπιτελεῖ μεγάλα θαύματα καί ἡ χήρα, πού τόν φιλοξενεῖ, ἀναφωνεῖ: «Ἰδού ἔγνωκα ὅτι σύ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ καί ρῆμα Κυρίου ἐν τῷ στόματί σου ἀληθινόν» (Βασιλειῶν Γ', ιζ', 24).

Στήν Καινή Διαθήκη, ὁ ἴδιος ὁ Χριστός ἐπαινεῖ μία πτωχή χήρα, ἡ ὁποία ἔρριψε μόνον δύο λεπτά στό κουτί τῆς φιλανθρωπίας ἀπό τό ὑστέρημά της, ἤτοι ὅλα ὅσα εἶχε, προκειμένου νά βοηθήσει τούς ἄλλους (Μάρκ. ιβ', 42).

Σπλαγχνίζεται ἐπίσης τήν χήρα τῆς Ναΐν, πού εἶχε πεθάνει ὁ μονάκριβος υἱός της καί πήγαινε νά τόν θάψει. Ὁ Κύριος τόν ἀνιστᾶ καί τόν παραδίδει ζῶντα στή χήρα ἐκείνη μάνα.

Ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς, περιγράφοντας τήν Ὑπαπαντή τοῦ Κυρίου, μᾶς ἀναφέρει τήν χήρα Ἄννα, πού ἦταν στόν Ναό καί «οὐκ ἀφίστατο ἀπό τοῦ ἱεροῦ, νηστείαις καί δεήσεσι λατρεύουσα νύκτα καί ἡμέραν» (Λουκ. β', 37) καί ὅταν εἶδε τό ἅγιον νήπιον, τόν Χριστόν, εὐχαρίστησε καί δοξολόγησε τόν Θεόν.

Ὁ Ἀπ. Παῦλος ἐπίσης συμβουλεύει τόν μαθητή του Τιμόθεο: «Χήρας τίμα τάς ὄντως χήρας» (Α' Τιμ. ε', 3) καί ἐννοεῖ αὐτές πού εἶναι ὄχι μόνο πτωχές, ἀλλά καί σώφρονες, ἠθικές καί συνετές.

***

Ἡ Ἐκκλησιαστική Ἱστορία, ἐδῶ και δύο χιλιάδες χρόνια, διασώζει πλεῖστα παραδείγματα χηρῶν γυναικῶν, πού ἐτίμησαν την χηρεία τους.

Βλέπουμε χῆρες γυναῖκες νά βοηθοῦν σέ πτωχοκομεῖα, νοσοκομεῖα, ξενῶνες, ὀρφανοτροφεῖα, λεπροκομεῖα καί σ' ἄλλα ἱδρύματα. Ἀκούραστες πάντοτε, διακονοῦν, ἐκτός ἀπό τά ἔργα ἀγάπης καί στό ἔργο τῆς κατηχήσεως καί τῶν βαπτίσεων τῶν νεοφωτίστων.

Ἡ Ἀνθούσα, ἡ μητέρα τοῦ Ἰ. Χρυσοστόμου, χήρα, πολύ νέα, ἀφιερώνεται στό παιδί της καί ὅταν ἐκεῖνο πηγαίνει στό σχολεῖο, αὐτή κλείνεται στό δωμάτιό της καί γονατιστή προσεύχεται.

Ἡ Διακόνισσα Ὀλυμπιάδα, χήρα ἀπό τά νεανικά της χρόνια, ἀφιερώνεται στή διακονία τῆς Ἐκκλησίας, κοντά στόν Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο.

Επί τουρκοκρατίας, ἡ ἁγία Φιλοθέη, μετά τήν χηρεία της, ἱδρύει σπουδαῖο μοναστήρι στήν Ἀθήνα καί προσφέρει στό δοῦλο Γένος τά πάντα, μεριμνώντας ἰδιαιτέρως γιά τή διάσωση καί τήν ἐκπαίδευση τῶν κοριτσιῶν .

Ἔμπρακτη ἀγάπη καί προσευχή, ἦταν καί ἐξακολουθεῖ νά εἶναι τό δίπτυχο τῆς εὐλαβοῦς καί πιστῆς χήρας γυναίκας. Καί εἶναι γεγονός ὅτι πολλές χῆρες γυναῖκες κρατοῦν τήν πίστη, εἶναι φιλακόλουθες καί εὐλαβεῖς, ἐνάρετες καί γεμᾶτες ἀγάπη καί στοργή, δυνάμενες νά στηρίζουν τά λοιπά μέλη τῆς οἰκογενείας τους, ἀλλά καί συνανθρώπους τους.

***

Ἕνα ἄλλο μεγάλο κεφάλαιο στήν Ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας, ἀποτελεῖ το ἔργο τῆς προστασίας τῶν χηρῶν και τῶν ὀρφανῶν.

Ἡ ἀρχαία Ἐκκλησία προστάτευσε πάρα πολύ τίς χῆρες γυναῖκες καί τά ὀρφανά παιδιά. Διασώζεται ἕνα συγκινητικό περιστατικό ἀπό την ἐποχή τοῦ διωγμοῦ τοῦ Δεκίου: ὅταν οἱ ρωμαϊκές ἀρχές ζήτησαν ἀπό τόν ἀρχιδιάκονο Λαυρέντιο νά παρουσιάσει τούς θησαυρούς τῆς Ἐκκλησίας, ἐκεῖνος ἔφερε ὁλόκληρη φάλαγγα ἀπό ἅμαξες γεμᾶτες χῆρες, ὀρφανά, πτωχούς καί ἀσθενεῖς. «Ἰδού οἱ θησαυροί μας!» εἶπε στούς εἰδωλολάτρες ἄρχοντες. Ἦταν ἡ πρόνοια τῆς Εκκλησίας, μέ τά φιλανθρωπικά ἔργα της, γιά ὅλους αὐτούς, πού ἀποτελοῦσαν τούς ἀληθινούς θησαυρούς καί τή δόξα της.

Ἐπί πλέον, ἡ Ἐκκλησία πάντα ἀνελάμβανε καί τήν συντήρηση, προστασία καί διαπαιδαγώγηση τῶν ὀρφανῶν παιδιῶν, ἰδίᾳ σέ δυσκόλους περιόδους, ὅπως στά χρόνια τῆς τουρκοκρατίας καί τῆς κατοχῆς.

Πολλά ὀρφανά παιδιά, ἀκόμη καί δισάρφανα μεγάλωσαν, σπούδασαν, διέπρεψαν στίς ἐπιστῆμες, στά ἐπαγγέλματα, στή βιοπάλη, δημιουργῶντας σωστές δικές τους οἰκογένειες. Στό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας ἔχουμε πολλούς ἁγίους καί ὁσίους, οἱ ὁποῖοι ἁγίασαν, παρά τό ὅτι ἔζησαν ὡς ὀρφανά παιδιά καί μάλιστα ἀπό πολύ νωρίς.

Ὡραία εἶναι ἡ προτροπή τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ: «Νά ἀγαπᾶς τά φτωχά παιδιά καλλίτερα ἀπό τά ἐδικά σου, εἰδέ νά ζητᾶς πῶς νά δίνης τοῦ παιδιοῦ σου νά τρώη καί νά πίνη καλά, νά ἔχη εὔμορφα φορέματα καί δι' ἐκεῖνο τό φτωχό, τό ξυπόλητο, τό γυμνό, τό καταφρονεμένο νά μή σέ μέλλη... Ἔπαρε ἕνα φτωχό παιδί καί κάμε το πνευματικό σου παιδί, νά χαίρεσαι καί νά εὐφραίνεσαι καί ἐσύ καί ἐκεῖνο». Κατ' ἀναλογίαν ἡ προτροπή αὐτή τοῦ μεγάλου Ἐθναποστόλου καί Ἱερομάρτυρος ἰσχύει καί γιά τά ὀρφανά παιδιά.

Ἀξίζει ν' ἀναφέρουμε ὅτι στή Θεία Λειτουργία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, μετά τόν καθαγιασμό τῶν Τιμίων Δώρων, διαβάζεται μία ὡραιοτάτη εὐχή, κατά τήν ὁποίαν ἀπευθύνεται πρός τόν Κύριο ἡ δέηση: «Χηρῶν πρόστηθι (=προστάτευσε), ὀρφανῶν ὑπεράσπισον». Καί στό διάβα στῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων πάντα θά ὑπάρχουν γυναῖκες ἐν χηρείᾳ καί ὀρφανά παιδιά. Ἔτσι εἶναι ἡ πραγματικότητα τῆς ζωῆς.

***

Ἀγαπητοί μου,

Ἔχουμε χρέος ὅλοι μας ν' ἀποδίδουμε τιμή καί σεβασμό στά πρόσωπα αὐτά. Καμμία ἀπολύτως περιφρόνηση. Καί γιά κάθε ἐνορία, ἡ μέριμνα γιά τά πρόσωπα αὐτά ἀποτελεῖ ἱερό καθῆκον. Αὐτό ἀποδεικνύει τήν ἀρχοντιά τῆς χριστιανικῆς μας ἰδιότητας, τό ἦθος τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ, τήν ψυχική μας ἀνωτερότητα.

Μετά πολλῶν πατρικῶν εὐχῶν

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† Ο ΜΑΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ Γ’