31. Ὁ πίθηκος εἶναι ... πίθηκος!
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης ἀναφέρει τό ἑξῆς χαριτωμένον ἐπεισόδιον μέ κάποιον μικρόν πίθηκον τοῦ τσίρκου τῆς Ἀλεξανδρείας:
Κάποιος ἀπό τούς «θαυματοποιούς» τῆς Ἀλεξανδρείας, λέγουν, «ὅτι ἐξήσκησε μέ τόσην τέχνην ἕνα πίθηκον, ὥστε νά χορεύῃ συμφώνως πρός τό μέλος καί τόν ρυθμόν τῆς μουσικῆς καί νά λυγίζῃ τό σῶμα του ἀπ' ἐδῶ καί ἀπ' ἐκεῖ σάν χορευτής – ἄνθρωπος. Τόν ἐνέδυε δέ καί μέ ροῦχα χορευτικά. Μέ ὅλα δέ αὐτά πού ἔκαμνε ὁ πίθηκος καί μέ τά ροῦχα πού ἐφοροῦσε, κατώρθωνε νά ἀποκρύπτῃ τήν πραγματικήν του φύσιν καί νά μή φαίνεται ὅτι εἶναι πίθηκος. Ἀλλά κάποτε, ἐνῶ οἱ θεαταί ἐπρόσεχαν τό παράξενον αὐτό θέαμα, ἕνας ἀπό τούς ἀστείους τύπους πού ἦτο ἐκεῖ παρών, εἶπε ὅτι μέ κάποιο παιχνίδι θά ἐφανέρωνε τόν πίθηκον πραγματικόν πίθηκον. Καί ἐνῶ ὅλοι ἐφώναζαν καί ἐχειροκροτοῦσαν τά χορευτικά πηδήματα τοῦ πιθήκου, αὐτός ἔρριψε εἰς τήν σκηνήν ἀμύγδαλα καί καρύδια, τά ὁποῖα μέ πολλήν λαιμαργίαν τρώγουν οἱ πίθηκοι. Ὁ πίθηκος τότε, μόλις εἶδε γύρω ἐπί τῆς σκηνῆς διεσκορπισμένα τά ἀμύγδαλα, χωρίς νά ἐνδιαφερθῇ διά τίποτε, ἐξέφυγε ἀπό τόν ρυθμόν τοῦ χοροῦ καί τούς κρότους τῶν ὀργάνων καί τούς καλλωπισμούς τῶν ρούχων καί ὥρμησε πρός τά ἀμύγδαλα, τά ὁποῖα ἤρχισε νά μεζεύῃ μέ τάς παλάμας του. Καί διά νά μή τόν ἐμποδίζῃ ἡ χορευτική μάσκα, τήν σχίζει μέ τά νύχια του καί καταστρέφει τήν χορευτικήν του ἐνδυμασίαν, ὥστε νά κινῇ τά γέλια ὅλων τῶν θεατῶν, οἱ ὁποῖοι ἔβλεπαν τώρα τόν πίθηκον ὡς πίθηκον μέ τό τριχωτόν καί ἄσχημον σῶμα του καί μέ τούς ζωώδεις τρόπους του.
Καί ὁ Γρηγόριος ὁ Νύσσης συνεχίζει: «Ὅπως ἀκριβῶς δέν ἤρκεσεν ἡ χορευτική ἐνδυμασία εἰς τόν πίθηκον, διά νά θεωρηθῇ ἄνθρωπος..., ἔτσι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δέν ἐμόρφωσαν τήν ψυχήν των συμφώνως μέ τήν πίστιν τοῦ Χριστοῦ, εὐκόλως μέ τάς παγίδας πού τούς στήνῃ ὁ διάβολος, θά φανερώσουν ὅτι εἶναι κάτι ἄλλο ἀπό ὅ,τι λέγουν ὅτι εἶναι. Διότι, ἀντί ἀμυγδάλων ἤ ἄλλων καρπῶν, θά τούς ρίψῃ δολώματα, ὁποῖα εἶναι ἡ κενοδοξία, ὁ ἀτομισμός, ἡ φιλοκέρδεια καί ἡ φιληδονία καί ὅσα ἄλλα γνωρίζει ὁ διάβολος..., ὥστε εὐκόλως νά φανερωθοῦν αἱ πιθηκώδεις ψυχαί, αἱ ὁποῖαι διά μιμήσεως ἐξωτερικῆς ἀποκρίνονται τόν Χριστιανόν».